W jaki sposób świętować działania, które wzmacniają relacje, poczucie bezpieczeństwa i odporność psychiczną uczniów? Szkolny Festiwal Odporności to coś więcej niż szkolne wydarzenie – to okazja do zatrzymania się, podsumowania wspólnej drogi i pokazania, że budowanie odpornej społeczności zaczyna się od codziennych, małych działań. 

Podpowiadamy, jak zorganizować festiwal, który zaangażuje uczniów, nauczycieli, rodziców i lokalną społeczność.

Czym jest Szkolny Festiwal Odporności?

Szkolny Festiwal Odporności to wydarzenie podsumowujące Wasz projekt. To moment świętowania, zatrzymania się, refleksji i docenienia drogi jaką przybyliście realizując mniejsze i większe działania w ramach programu Kurs na Odporność.  

Po co nam festiwal?

Przed planowaniem Szkolnego Festiwalu Odporności warto odpowiedzieć sobie na pytanie: jaki cel lub jakie cele chcemy osiągnąć dzięki temu działaniu?

Z pewnością jednym z nich będzie podsumowanie procesu, który przeszliście, zmian, odkryć, zdobytej wiedzy i wspólnie przebytej drogi podczas realizacji projektu.

Festiwal może być także:

  • okazją do świętowania i doceniania wspólnych działań,
  • przestrzenią do budowania i wzmacniania relacji,
  • momentem zatrzymania się i refleksji nad tym, gdzie jesteśmy jako grupa i społeczność,
  • sposobem na zwrócenie uwagi na temat, którym zajmowaliście się podczas projektu,
  • okazją do promocji działań szkoły i zdobycia nowych inspiracji oraz pomysłów,
  • sposobem na wzmocnienie wizerunku szkoły jako miejsca, dla którego ważny jest temat odporności psychicznej.

Zastanówcie się: Okazją do czego będzie festiwal dla Ciebie i Twojej grupy?

Potrzeby, możliwości, chęci

Kiedy określicie już cele festiwalu, warto przyjrzeć się swoim możliwościom i zasobom.

Zastanówcie się:

  • ile czasu możecie przeznaczyć na przygotowania,
  • kto może zaangażować się w organizację,
  • jakie macie zasoby (np. materiały plastyczne, przestrzeń, sprzęt),
  • czy w szkole planowane są wydarzenia, podczas których można zorganizować festiwal lub jego elementy,
  • kto może wesprzeć Wasze działania – uczniowie, nauczyciele, rodzice, wolontariusze?

W zależności od potrzeb, możliwości i chęci wybierzcie taką formę świętowania, która będzie najlepiej dopasowana do Waszej grupy i szkolnej społeczności.

O czym warto pamiętać na starcie?

  • Festiwal to czas wzmacniania relacji i wspólnej radości – nie musimy dokładać sobie ani innym presji.
  • Zamiast dążenia do efektu „wow”, pomyślcie o tym, co buduje poczucie wspólnoty, bezpieczeństwa i dobre relacje.
  • Zacznijcie od tego, co jest możliwe tu i teraz – nawet małe działania mają znaczenie.
  • Festiwal to wspólna sprawa – zaproście do współtworzenia uczniów, nauczycieli i całą społeczność szkolną.
  • To Wasze święto – Waszego zaangażowania, odwagi i pracy. Doceniajcie proces, nie tylko efekt końcowy.

1. Festiwal jako część szkolnego wydarzenia

Czy w Waszej szkole planowany jest w najbliższym czasie piknik, Dzień Dziecka, święto szkoły lub inna uroczystość? Może warto dołączyć do niej ze swoim festiwalowym działaniem?

W takich sytuacjach najlepiej sprawdzają się aktywności, które:

  • nie wymagają długiego tłumaczenia,
  • są proste organizacyjnie,
  • pozwalają zatrzymać się choć na chwilę,
  • angażują różne grupy – dzieci, rodziców i nauczycieli,
  • zostawiają uczestników z poczuciem: „to było o nas i dla nas”.

Pomysły na działania

Strefa relaksu i regeneracji

Możecie stworzyć przestrzeń sprzyjającą odpoczynkowi i wyciszeniu, np. z:

  • leżakami, poduszkami i spokojną muzyką,
  • kolorowankami antystresowymi,
  • puzzlami,
  • „słoikiem dobrych myśli”,
  • ścianą inspiracji „Jak odpoczywam?”.

Ćwiczenia z wdzięczności

Przygotujcie miejsce, w którym uczniowie, rodzice i nauczyciele będą mogli zapisać na karteczkach swoje refleksje, np.:

  • „Dziękuję za…”
  • „W tym roku nauczyłem/am się…”
  • „Jestem dumny/a z…”
  • „W naszej szkole lubię…”

Mini-warsztaty prowadzone przez uczniów

Krótkie, 10-15-minutowe warsztaty mogą dotyczyć m.in.:

  • sposobów radzenia sobie ze stresem,
  • ćwiczeń oddechowych,
  • pomysłów na to, „co robię, gdy mam gorszy dzień”,
  • komunikacji bez oceniania.

Stoisko programu

Możecie przygotować stoisko z planszami, zdjęciami i plakatami związanymi z projektem, np. ilustracjami dotyczącymi odporności psychicznej.

Open mic - scena odwagi

Zaproście uczniów i nauczycieli do krótkich wystąpień o tym:

  • czego nauczyli się podczas projektu,
  • co udało im się zmienić,
  • co było dla nich ważne i inspirujące.

Fotobudka odpornościowa

Przygotujcie prostą fotobudkę z hasłami i rekwizytami, np.:

  • „Mam wpływ”
  • „Potrafię prosić o pomoc”
  • „Razem raźniej”
  • „Moją supermocą jest…”

2. Festiwal jako osobne wydarzenie

To forma, która daje możliwość pójścia o krok dalej i stworzenia wydarzenia z własnym klimatem, takiego, które angażuje uczniów nie tylko jako uczestników, ale również współtwórców.

Warto zadbać o to, by festiwal nie był po prostu „kolejnym szkolnym wydarzeniem”, ale doświadczeniem pokazującym, że dobrostan, relacje i odporność psychiczna są w Waszej społeczności naprawdę ważne.

Pomysły na działania

Korytarz, ściana lub przestrzeń mocy

Stwórzcie przestrzeń pełną wspierających haseł, inspiracji, plakatów, zdjęć i ilustracji odpowiadających na pytanie: co daje nam siłę?

Mogą pojawić się tam hasła takie jak:

  • „Nie jesteś z tym sam/a”
  • „Masz prawo odpocząć”
  • „To minie”
  • „Możesz poprosić o pomoc”

Spacer uważności

Przygotujcie mapę lub kartę spaceru po szkole z punktami zatrzymania, pytaniami i krótkimi zadaniami refleksyjnymi.

Przykładowe miejsca i pytania:

Miejsce bezpieczeństwa (np. biblioteka, ulubiona klasa, ławka, korytarz).
– Pytania: Gdzie w szkole czuję się najbardziej spokojnie? Dlaczego właśnie tutaj?
– Mini zadanie: Zostaw karteczkę z dobrym słowem.

Miejsce relacji
– Pytania: Gdzie najczęściej spotykam się z innymi? Kiedy czuję, że jestem częścią grupy?

Strefy dobrostanu

Możecie zaaranżować przestrzeń szkoły w nowy sposób, tworząc różne strefy tematyczne, nad którymi będą czuwać opiekunowie lub zespoły uczniowskie.

Przykładowe strefy:

  • strefa relaksu,
  • strefa rozmowy,
  • strefa kreatywna,
  • strefa ruchu,
  • strefa ciszy.

Warsztaty prowadzone przez uczniów

Uczniowie mogą przygotować krótkie warsztaty lub rozmowy na tematy ważne dla społeczności, np.:

  • „Jak dogadać się mimo różnic?”
  • „Co robię, kiedy wszystko mnie przytłacza?”

Pozytywne komunikaty przez radiowęzeł

Podczas przerw możecie emitować krótkie audycje lub ogłoszenia z pozytywnymi, wspierającymi komunikatami.

Galeria uczniowska

Przygotujcie wystawę plakatów, zdjęć lub prac uczniów wokół jednego hasła/niedokończonego zdania np.:

  • „Gdzie odpoczywa moja głowa?”
  • “Odporność to dla mnie…”

3. Festiwal jako wydarzenie lokalne

To działanie, które nie tylko jest osobnym wydarzeniem, ale także wyjściem poza mury szkoły. Festiwal jako wydarzenie lokalne z pewnością pomoże Wam dotrzeć z tematem Waszego projektu do większej publiczności, zyskać nowych sojuszników ale też wzmocnić wizerunek szkoły jako miejsca otwartego i wspierającego odporność.

Pomysły na działania

Dzień dobrych relacji w przestrzeni miasta

W ramach festiwalowego dnia dobrych relacji, możecie przygotować kilka otwartych punktów lub mini-akcji w różnych przestrzeniach publicznych (parki, skwery, rynek, przystanek autobusowy itp. To mogą być małe działania, które spowodują, że ktoś się uśmiechnie, zainspiruje, pogłębi swoją wiedzę na dany temat, np.:

  • Kartki z dobrymi słowami, wiadomości na przystankach. Przygotujcie krótkie wiadomości z życzliwymi hasłami, cytatami lub pytaniami skłaniającymi do refleksji, np. „Dobrze, że jesteś”, „Miło Cię widzieć”, „Pamiętaj o odpoczynku”. Kartki możecie przypinać w przestrzeni miasta w taki sposób, aby mieszkańcy mogli odrywać pojedyncze wiadomości dla siebie, albo rozdawać je przechodniom.
  • Bezpieczna przestrzeń. W wybranym miejscu ustawcie np. ławkę, poduchy lub krzesła i dodajcie prostą informację zapraszającą do rozmowy. Możecie przygotować pytania lub zagadnienia do losowania, które staną się pretekstem do otwartej rozmowy ze spotkanymi osobami, np.: Co pomaga budować relacje? Jak dbasz o siebie na co dzień? W jaki sposób odpoczywasz?
  • Mini happening – strefa offline. To może być proste działanie performatywne w przestrzeni miasta, podczas którego grupa projektowa spędza czas razem bez telefonów, rozmawia, gra w planszówki, czyta, koloruje, robi bransoletki lub wykonuje inne prace manualne. Celem działania jest zwrócenie uwagi na bycie „tu i teraz” oraz znaczenie odpoczynku od ekranów. Ważne, aby do tej strefy offline mogły dołączać także inne osoby, np. przechodnie.

Kawiarnia dobrostanu

Otwarte spotkanie dla wszystkich przy herbacie i ciastku np. w bibliotece lub domu kultury. To czas na rozmowy i wymianę pomysłów np. na zadbanie o swoją odporność.

Śniadanie na odporność

Wspólne śniadanie zorganizowane w dostępnej przestrzeni, gdzie oprócz wspólnego świętowania przy stole, pojawia się rozmowa o tym co odkryliście podczas realizacji Waszego projektu. 

O czym warto pamiętać na koniec?

  • Zadbajcie o moment podsumowania i domknięcia – zaproście uczestników do krótkiej rundki refleksji: np. „Co zabieram ze sobą po tym festiwalu?”
  • Zapraszając na festiwal, korzystajcie z języka korzyści – pokazujcie, dlaczego temat odporności i relacji jest ważny oraz co uczestnicy mogą zyskać dzięki udziałowi w wydarzeniu. Mówcie konkretnie: czego będzie można doświadczyć/czego się dowiedzieć, dlaczego to ważne/czym jest odporność.

Opracowanie: Greta Droździel-Papuga.

„Kurs na Odporność” to wspólne przedsięwzięcie Fundacji Szkoła z Klasą i Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności. Partnerem programu Kurs na Odporność. Szkoła z Klasą jest Fundacja PZU. Program objęty jest honorowym patronatem Ministra Edukacji Narodowej.